Trauma: Kur E Kaluara Vazhdon të Jetojë në Trupin dhe Mendjen Tonë

Trauma është një nga konceptet më të keqkuptuara në shëndetin mendor. Shpesh mendojmë se trauma lidhet vetëm me ngjarje të rënda si lufta, aksidentet, abuzimi apo humbjet e mëdha. Megjithatë, trauma është shumë më komplekse se vetë ngjarja.

Në thelb, trauma është mënyra se si sistemi ynë nervor reagon dhe përshtatet ndaj përvojave që kanë qenë tepër të dhimbshme, të frikshme ose mbingarkuese për t’u përpunuar në momentin kur kanë ndodhur.

Trauma nuk është vetëm ajo që ndodhi

Dy persona mund të përjetojnë të njëjtën ngjarje dhe të ndikohen ndryshe prej saj. Kjo ndodh sepse trauma nuk përcaktohet vetëm nga ngjarja, por nga mënyra se si e përjetojmë atë, nga mbështetja që kemi rreth vetes dhe nga aftësia e sistemit tonë nervor për ta përballuar atë përvojë.

Për disa njerëz, trauma mund të vijë nga ngjarje të vetme dhe intensive. Për të tjerë, ajo mund të zhvillohet gradualisht si rezultat i përvojave të përsëritura të refuzimit, neglizhencës emocionale, kritikës së vazhdueshme, pasigurisë apo mungesës së lidhjeve të sigurta gjatë fëmijërisë.

Ndonjëherë, ajo që na ka lënduar më shumë nuk është ajo që ka ndodhur, por ajo që ka munguar: siguria, mbështetja, pranimi, dashuria ose ndjenja se dikush ishte aty për ne.

Si ndikon trauma në trup dhe mendje?

Kur përballemi me një situatë kërcënuese, trupi ynë aktivizon mekanizmat e mbijetesës. Zemra rreh më shpejt, muskujt tensionohen dhe sistemi nervor përgatitet për të luftuar, për t’u larguar ose për t’u ngrirë.

Këto reagime janë krejtësisht normale dhe na ndihmojnë të mbijetojmë. Problemi lind kur sistemi nervor mbetet i “bllokuar” në këto gjendje edhe pasi rreziku ka kaluar.

Kjo mund të shfaqet në forma të ndryshme:

• Ankth dhe shqetësim të vazhdueshëm.

• Hipervigjilencë dhe ndjenjë se diçka e keqe mund të ndodhë.

• Vështirësi për t’u qetësuar ose relaksuar.

• Mpirje emocionale ose ndjenjë shkëputjeje nga vetja.

• Vështirësi në marrëdhënie.

• Perfeksionizëm dhe nevojë për kontroll.

• Simptoma fizike si lodhje kronike, tension muskulor, probleme me gjumin ose dhimbje të pashpjegueshme.

Shpesh njerëzit përpiqen t’i luftojnë këto simptoma, pa kuptuar se ato mund të jenë reagime mbrojtëse të sistemit nervor.

Përshtatjet që dikur na mbrojtën

Shumë sjellje që sot na shkaktojnë vështirësi kanë qenë dikur strategji të rëndësishme mbijetese.

Ndoshta keni mësuar të mos kërkoni ndihmë sepse askush nuk ishte i disponueshëm emocionalisht. Ndoshta jeni bërë tepër të pavarur sepse nuk mund të mbështeteshit te të tjerët. Ndoshta përpiqeni t’i kënaqni të gjithë sepse dikur kjo ju ndihmonte të shmangnit konfliktin ose refuzimin.

Këto nuk janë shenja dobësie. Ato janë mënyra inteligjente me të cilat organizmi ynë është përpjekur të na mbrojë.

Problemi është se strategjitë që na kanë ndihmuar në të kaluarën nuk janë gjithmonë të dobishme në të tashmen.

Trauma dhe marrëdhënia me veten

Një nga pasojat më të thella të traumës është shkëputja nga vetja.

Shumë njerëz humbasin kontaktin me ndjenjat, nevojat, kufijtë dhe intuitën e tyre. Ata mësojnë të fokusohen tek ajo që presin të tjerët prej tyre dhe jo tek ajo që ndjejnë brenda vetes.

Për këtë arsye, shërimi nga trauma nuk ka të bëjë vetëm me të kuptuarit e historisë sonë. Ai ka të bëjë me rikthimin e lidhjes me veten.

Të mësojmë të dëgjojmë trupin tonë.

Të njohim emocionet tona.

Të kuptojmë nevojat tona.

Të krijojmë marrëdhënie ku ndihemi të sigurt dhe të pranuar.

A mund të shërohet trauma?

Po.

Shërimi nuk do të thotë të harrojmë atë që ka ndodhur. Nuk do të thotë të mos ndjejmë më dhimbje apo trishtim.

Shërimi do të thotë që e kaluara të mos vazhdojë të kontrollojë të tashmen tonë.

Do të thotë të zhvillojmë më shumë siguri brenda vetes, më shumë fleksibilitet emocional dhe më shumë aftësi për të qëndruar të pranishëm në jetën tonë.

Ky proces kërkon kohë, durim dhe shpesh mbështetje profesionale, por është i mundur.

Një ftesë për dhembshuri ndaj vetes

Nëse e gjeni veten duke luftuar me ankthin, vetëkritikën, vështirësitë në marrëdhënie apo ndjesinë se jeni vazhdimisht në mbijetesë, ndoshta pyetja më e dobishme nuk është:

“Çfarë nuk shkon me mua?”

Por:

“Çfarë kam përjetuar dhe si kam mësuar të mbijetoj?”

Kur fillojmë t’i shohim reagimet tona përmes kësaj lenteje, lind mundësia për mirëkuptim, dhembshuri dhe transformim.

Sepse shumë nga ato që sot i quajmë probleme, dikur kanë qenë mënyrat tona më të mira për të mbijetuar.